از قرآن در بين قاريان مورد اتفاق است نه مورد اختلاف . اگر موارد اتفاق را به موارد اختلاف بيفزاييم ، به هشت مورد مىرسد و اين يعنى قرآن بر هشت حرف نازل شده است . » « 1 » . اين احتمالى است كه گذشتگان در هنگام حصر وجوه اختلاف ، در نظر نداشتند . همچنين ابن جزرى از تلاش ابو الفضل رازى « 2 » ( در گذشته به سال 454 ه . ق . ) كه به تلاش وى نزديك است ، ياد مىكند . ما مطمئن هستيم كه انديشهء جستجوى وجوه اختلاف و حصر آنها در هفت حرف كار ابن قتيبه است چه ، ديگران بعد از او تحت تأثير او بوده و آن را نقل كرده باشند و چه ، از روش او تقليد كرده و به همان نتيجهء او يا نزديك به آن رسيده باشند . تنها طبرى در تفسير مراد از حروف هفتگانه روش مستقّلى داشته است و هيچ كس از آنچه كه ارائه كرده ، از وى تبعيّت نكرده است [ وجه اختلاف الفاظ و اتفاق معانى ] . در نهايت ، سيوطى ( در گذشته به سال 911 ه . ق . ) مىآيد و اشاره دارد كه تفسيرهاى حديث به چهل تفسير رسيده است ، امّا وى تنها سى و پنج تفسير را ذكر مىكند كه بيشتر آنها با هم تداخل دارند و مطالبى در آنهاست كه معناى آنها فهميده نمىشود و بيشتر آنها با حديث عمر و هشام بن حكيم كه در صحيح آمده ، در تعارض است « 3 » . راى برگزيده در تفسير حروف هفتگانه قبل از برگزيدن تفسيرى خاص از مراد اين حروف ، لازم است ملاحظاتى چند از خلال تأمل در متون پيشين و شرايط صدور آنها از جانب پيامبر - صلى اللّه عليه [ و آله ] و سلم - ارائه نماييم .

--> ( 1 ) ابو القاسم الخوئى ، البيان ، ج 1 ، ص 131 . [ اين كلام ، يكى از نقدهاى ايشان در وجه حروف به معناى الاختلاف فى القراءات است ] . ( 2 ) ابن الجزرى ، النشر ، ج 1 ، ص 27 . ( 3 ) جلال الدين عبد الرحمان السيوطى ، الاتقان فى علوم القرآن ، ج 1 ، ص 49 [ محمد بن اسماعيل البخارى ، صحيح البخارى ، ج 3 ، صص 226 - 227 ] .